tugas baru bahasa sunda pa dedi rahdiana

Aryanti Wulan N
XII IPS 4

KHUTBAH KU BASA SUNDA

Baheula mah khutbah téh kudu dina basa Arab baé, padahal jama¨ahna henteu
ngalartieun basa Arab. Béh dieu khutbah ku basa Arab geus beuki langka, sabab
mémang henteu aya larangan khutbah ku basa nu lain basa Arab. Di Tatar Sunda
(kaasup Banten) mimiti khotib khutbah dina basa Sunda atawa Indonésia. Tapi ka
dieunakeun, khutbah dina basa Indonésia beuki populér, sabalikna nu khutbah
dina basa Sunda beuki ngurangan.
Di masjid-masjid di Bandung, geus langka anu khutbahna ku basa Sunda.
Alesanana henteu kabéh jamaah bisaeun basa Sunda, da réa nu lain urang
Sundaª. Tapi anu khutbah ku basa Indonésia, sanajan jama¨ahna kabéhanana
urang Sunda anu tanwandé ngalartieun basa Sunda,lain ngan di kota gedé cara
Bandung baé. Dalah di masjid kacamatan cara Cilimus (Kuningan), khutbahna
(jeung katerangan anu ditepikeun ku ahli masjid saméméh khutbah) ditepikeunana
ku basa Indonésia. Naha sikep kitu téh ku lantaran hayang ngabuktikeun rasa
kabangsaan? Wallahu¨alam, tapi rasa kabangsaan mah henteu kudu ditepikeun ku
basa Indonésia. SuratkabarSipatahoenan anu dina basa Sunda dina mangsa
samémeh perang digolongkeunana kana surat kabar nasional, sabab eusina
némbongkeun sikep kabangsaan. Hal éta némbongkeun yén rasa kabangsaan gé
bisa ditepikeun ku basa Sunda- atawa basa dérah lianna. Pikeun jadi Indonésia,
urang Sunda henteu kudu eureun jadi Sunda.
Naha ku lantaran ngagéhan ka nu kabeneran aya jalma anu henteu bisaeun basa
Sunda jadi jama¨ah di dinya? Sikep ngagéhan malah ngahormat ka sémah téh
cenah salah sahiji sipat urang Sunda anu cenah némbongkeun kaluhungan
budina. Tapi naha enya nyarita (dina hal ieu khutbah) ku lain basa Sunda duméh
aya jamaah nu lain urang Sunda téh némbongkeun kaluhungan budi? Naha ciri
kaluhungan budi téh leuwih mentingkeun sémah, manan pribumi anu jumlahna
leuwih réa? Wallahu¨alam. Tapi sikep kitu ogé bisa jadi gambaran tina jiwa katut
sikep anu henteu istikomah, henteu yakin kana diri sorangan, ku sabab geus
biasa ngawula kana kapentingan batur.
Kungsi milu Juma¨ahan di masjid Turki deukeut Amsterdam, nagara Walanda. Éta
masjid disebut kitu sabab diadegkeun ku komunitas urang Turki anu hirup di
Walanda. Jama¨ahna réréana urang Turki, sanajan réa muslim bangsa séjén,
kaasup Walanda gé nu sok saralat di dinya. Saméméh salat Juma¨ah, aya
pangajian anu ditepikeun dina basa Turki. Dina waktu salat, khutbah ditepikeun
dina basa Turki. Lain henteu tarerangeun yén aya bangsa séjén anu milu salat di

dinya anu henteu bisaeun basa Turki, tapi maranéhanana mentingkeun
ngawedelan kaimanan bangsana nu tanwandé leuwih merenah ditepikeun ku basa
Turki, sanajan maranéhanana hirup di pangumbaraan.
Sabalikna waktu Juma¨ahan di masjid Indonésia di Den Haag, khutbah ditepikeun
dina basa Walanda anu titatarajong ku khotib urang Indonésia. Padahal di masjid
éta téh jamaahna réréana urang Indonésia sanajan mémang aya bangsa séjén
ogé, di antarana aya duaan atawa tiluan urang Walanda nu bisa jadi moal
ngartieun kana basa Walanda anu digunakeun ku khotib.
Nu kasaksian di masjid Indonésia di Den Haag sarua jeung nu ayeuna biasa
kasaksian di masjid-masjid di Tatar Sunda jeung Banten. Khotib anu khutbah dina
basa Indonésiadi Tatar Sunda gé réa anu basa Indonésiana titatarajong. Naha
atuh maksakeun teuing khutbah dina basa Indonésia? Naha lain dina basa Sunda
baé? Boa-boa geus hésé néangan khotib anu lancar lamun kudu khutbah dina
basa Sunda téh.
Agama mah lain ngan urusan uteuk (akal) baé, tapi jeung rasa deuih. Numatak
leuwih merenah ditepikeun ku basa indung. Béda nyantélna ka nu ngadéngékeun
lamun ditepikeun ku basa indung mah. Yén basa indung penting, kabuktian ku
dihormatna ku UNESCO nu ngayakeun ©Poé Basa Indungª dina bulan Fébruari.
Yén basa indung baris leuwih nyerep kana sanubari nu ngabandunganana,
kahalartieun ku para pandéta Kristen jeung Katolik, anu di garéja-garéjana béh
dieu beuki réa diulik jeung diajarkeun basa indung. Dina misa gé basa Sunda
geus réa dipaké. Lalaguan Sunda digunakeun dina acara-acara kaagamaan. Réa
garéja anu ngayakeun kagiatan basa jeung kasenian daérah.
Nu matak sikep para ulama jeung khotib-khotib di masjid di urang nu nganggap
leuwih hadé henteu ngagunakeun basa Sunda dina khutbah Juma¨ah, mutuh
matak hélok. Padahal apan urang Sunda mah réréana ngagem agama Islam,
hartina di imah gé dina urusan agama ngagunakeun basa Sunda, basa indungna.
Jadi kana baris leuwih nyerepna lamun ngabandungan khutbah di masjid dina
basa indungna. Ku henteu digunakeunana basa indung, nyaéta basa Sunda, dina
khutbah di masjid-masjidatawa tablég di majlis-majlis pangajian, sacara henteu
langsung milu maéhan basa Sunda. Nyaéta ku sabab henteu méré kasempetan
kana basa Sunda sangkan hirup tur tumuwuh dina widang anu paling subtil,
nyaéta widang agama, widang kayakinan. Bisa jadi konsékwénsitina henteu
ngagunakeun basa Sunda dina khutbah jeung tablég ayeuna baris maéhan basa
Sundatéh henteu nepi ka kapikireun ku para pangurus masjid jeung para
khotib, da tara mikir jangka panjang. Bisa jadi karagéteunana engké lamun hal
éta geus kajadian.Nu matak ironis, engké mah garéja-garéja anu malah
ngagunakeun basa Sunda dina kagiatanana téh.

Andriawan
Xii ips 3
Wajib Nyarita Basa Sunda

Di sawatara kabupatén di Jawa Tengah aya kawijakan anu ngudukeun para
karyawan di kantor-kantor lingkungan pemda nyarita basa daérah (Jawa) sapoé
dina saminggu. Lamun aya anu (poho) ngagunakeun basa Indonésia, didengda.
Kawijakan kitu téh ayeuna geus ditarurutan di Jawa Barat. Aya kantor-kantor anu
kiwari ngudukeun para karyawanna nyarita ku basa Sunda sapoé dina saminggu.
Lamun aya nu ngarempak, didengda.
Saliwatan mah éta kawijakan téh jiga anu némbongkeun kanyaah kana basa daérah. Cara kitu cenah
baheula dilaksanakeun di saban HIS. Para murid
sapopoéna kudu(jadi 6 poé dina saminggu) nyarita ku basa Walanda, lamun ayaanu nyarita ku lain basa Walanda didengda. Di sawatara pasantrén ogé cara kitutéh ditarurutan. Para santri sapopoéna kudu nyarita ku basa Arab jeung Inggris,lamun nyarita ku basa Indonésia atawa daérah, didengda.
Cara kitu téh mémangngajurung para murid (HIS) atawa para santri (pasantrén)
leuwih soson-soson diajarna basa asing. Tapi sacara henteu langsung hal éta gé
ngahudangkeun anggapan para murid jeung para santri yén basa nasional jeung
basa daérah mah lain basa anu luhur ajénna, ku kituna henteu kudu
disanghareupan sacara daria. Dianggapna, baris bisa ku sorangan ieuh.
Kawijakan ngagunakeun basa daérah di kantor-kantor, sanajan ngan sapoé baris
nimbulkeun masalah praktis, sabab ayeuna mah di kantor mana di Jawa Barat
jeung di Banten anu karyawanna kabéhanana urangSunda? Karyawan anu lain
urang Sunda lamun kalungguhanana jadi bawahan tangtu baris nurut kana
kawijakan kapala kantorna, sanajan henteu mustahil dina haténa mah
gegelendeng. Lain hartina henteu aya anu hideng sorangan nyarita ku basa
Sunda, da réa urang peuntas anu sameméh aya kawijakan kitu gé sok nyararita
ku basa Sunda, sakapeung basa Sundana leuwih alus manan réréana urang
Sunda. Almarhum Livain Lubis upamana, apan urang Batak, tapi basa Sundana
jeung rengkuhna geus Nyunda pisan. Kiwari réa paranakan Cina anu basa
Sundana leuwih bérés manan réréana urang Sunda. Dina taun 1950-an, basa
Sunda paranakan Cina téh kasar jeung ©sia-aingª baé, ayeuna mah apan barudak
urang Sunda anu ana pirajeunan nyarita basa Sunda ©sia-aingª jeung kecap
©anjingª baé anu murubut diucapkeunana téh.
Naha kawijakan kudu ngagunakeun basa Sunda atawa basa daérah lianna di
luareun Jawa Barat baris gedé pangaruhna kana kamekaran basa Sunda? Cara
ilaharna ©modeª atawa ©fashionª,ngan baris jadi bahan obrolan. Henteu mustahil
malah pada ngageuhgeuykeun – paling henteu di tukangeun.
Lamun enya hayang ngaronjatkeun harkat basa daérah, dina hal urang di Jawa
Barat jeung Banten, basa Sunda, henteu aya deui jalanna salian ti pamaréntah
daérah ngaluarkeun Perda (Peraturan Daérah) anu luyu jeung wewenangna –
anu ngangkat basa Sunda jadi basa resmi di sagigireun basa Indonésia. Ku ayana
éta Perda, basa Sunda lain baé bisa digunakeun jadi panganteur di sakola -sakola,
tapi bisa digunakeun di Pangadilan deuih, nepi ka urang lembur anu henteu
(pati)bisaeun basa nasional bisa nepikeun pamanggih atawa kasaksianana
kalawan laluasa.
Nepi ka ayeuna saban sakitan atawa saksi urang lembur nu henteu (pati) bisaeunbasa nasional kudu nyarita dina basanasional, nepi ka henteu mustahil aya ha-hal anu nimbulkeun salah tafsir ti pihak hakim atawa jaksa nu matak ngarugikeunnu didakwa.
Ayana Perda nu ngangkat basa daérah jadi satingkat jeung basa nasional, henteupasalia jeung Undang-undang Otonomi Daérah. Hartina aya dina wewenang parabupati jeung walikota katut para anggota DPRD-na.
Lamun basa
daérah sacara resmi geus disaruakeun kalungguhanana jeung basa nasional,
tacan ngandung harti yén balaréa baris ngajénan kana basa daérahna. Masalah
numuwuhkeun pangajén kana basa daérah moal bisa kaungkulan ku ayana Perda.
Sacara umum ayeuna aya anggapan yén basa daérah (lain ngan basa Sunda ku
urang Sunda baé) téh kalungguhanana handapeun basa naisoal, basa Indonésia.
Tapi basa nasional gé dianggap leuwih handap kalungguhanana manan basa
deungeun, pangpangna basa Inggris. Numatak di mana baé, para pakar urang
lamun nyarita kudu baé diselang ku sawatara ungkara basa Inggris, meureun
ambéh katangar yén inteléktual. Geus puguh ari direumbeuy ku kecap-kecap basa
Inggris mah, istilah atawa kecap anu aya basaIndonésiana ogé ngahaja diganti
ku kecap Inggris kayaning ©pilihanª diganti ku ©opsiª (tina ©optionª) padahal
saméméhna digunakeun kecap Walanda ©inisiatifª, ©pemilihª diganti ku ©konstituénª,
©potonganª (harga) jadi ©diskonª padahal saméméhna dipaké kecap©kortingª tina
basa Walanda; jll. Dalah kecap kosta anu geus maneuh jadi kecap Indonésia ogé
diucapkeunana ayeuna mah nurutan basa Inggris, ©universitasª, diucapkeun
©yuniversitasª, ©produkª diucapkeun ©prodakª,©internasionalª diucapkeun
©internationalª (cara dina basa Inggris) jllna.Komo para présénter télévisi mah,
ateul cungcurungan jigana lamun henteu némbongkeun yén bisa basa Inggris téh.
Masalahna henteu cukup diungkulan ku Perda atawa paraturan lianna. Sabab hal
éta patali jeung sikep katut méntalitas bangsa urang anu nganggap sagala anu
datang ti bangsa adijaya kudu diturutan sabab dianggap leuwih luhur ajénna. Hal
ieu ngan bisa diungkulan ku atikan, boh di imah boh di sakola. Padahal ayeuna
mah di TK jeung di SD ogé geus réa anu ngajarkeun basa Inggris. Malah di
sawatara daérah basa Inggris téh diasupkeunana kana . muatan lokal!

Iklan

Tinggalkan Balasan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout / Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout / Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout / Ubah )

Foto Google+

You are commenting using your Google+ account. Logout / Ubah )

Connecting to %s